تجلی قرآن کریم در شعر معاصر

 

 کتاب «تجلی قرآن کریم در شعر معاصر» با هدف بررسی انواع تاثیرپذیری قرآن کریم بر اشعار شاعران یکصد سال اخیر توسط سید احمد ذبیحی استادیار جهاددانشگاهی گیلان تالیف شده است. سروده شاعران مهم سه دوره اخیر به همراه سبک و شرح حال بیش از ۲۰ تن از آنان به همراه ۲۵۰۰ نمونه با توجه به مضامین قرآنی در این کتاب طبقه بندی شده است.

دانشجویان رشته ادبیات فارسی و معارف قرآن و شاعران علاقه مند به مضامین قرآن از مخاطبان این کتاب خواهند بود.

سیداحمدی ذبیحی، عضو هیات علمی جهاددانشگاهی گیلان در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا، با اشاره به ویژگی‌های این کتاب اظهار کرد: در مقدمه این اثر که در پنج فصل تدوین شده است، ابتدا به اهمیت و جایگاه قرآن در میان مسلمانان و به تبع آن در ادب فارسی پرداخته شده، سپس موارد مختلفی از انعکاس آیات وحی در اشعار فارسی مورد بررسی قرار گرفته که از جمله موضوعات بیان شده در این مبحث می‌توان به تجلی قرآن در ادب منظوم، دلیل توجه شاعران به آیات وحی، اسرائیلیات و چگونگی بازتاب آنها در ادبیات منظوم ایران، دلیل ورود اسرائیلیات و ... اشاره کرد.

ذبيحی با اشاره به تأثير قرآن بر اشعار معاصر فارسی و با تأكيد بر پژوهش بيشتر در اين زمينه، افزود: پژوهش‌های بسياری در تأثير قرآن كريم بر ادبيات فارسی انجام شده است، ولی بی‌شک ارزش و اهميت موضوع پژوهش، تلاش و مجاهدت بسياری از محققان را می‌طلبد. به ويژه اگر اين كوشش در ادب منظوم معاصر فارسی متمركز شود.

نویسنده «تجلی قرآن کریم در شعر معاصر» گفت: كارهای پراكنده‌ای نيز در ادبيات معاصر همچون آثار ملك‌الشعرای بهار، پروين اعتصامی، سهراب سپهری و امام خمينی(ره) انجام شده است، ولی اثر جامع و كاملی در شعر معاصر وجود ندارد. اثر حاضر تلاشی است برای معرفی آثاری كه از قرآن كريم تأثير پديرفته‌اند همچون بررسی كاربرد، واژگان و اصطلاحات قرآنی در ادب معاصر(اثرپذيری لفظی)، كاربرد مضامين قرآنی در ادب معاصر(اثرپذيری معنوی).

ذبیحی، دوره‌های شعر معاصر را به سه دسته «انقلاب مشروطه»، «دوران فترت» و «شعر انقلاب» تقسيم‌بندی كرده است، سپس مفاهيم و مضامين قرآنی در اين نوع سروده‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد. وی علاوه بر انعكاس آيات وحی به صورت مستقيم بر اشعار فارسی، به چگونگی تأثيرپذيری شاعران از مفاهيم آيه‌های قرآن كريم نيز پرداخته است.

رئیس بسیج اساتید جهاددانشگاهی گیلان، برای نگارش این اثر از منابع متعددی بهره برده است كه از اين جمله می‌توان به آثاری چون مبانی انسان‌شناسی در قرآن، فرهنگ قرآن، جويبار لحظه‌ها، فرهنگ‌نامه قرآنی، تفسير الميزان، چشم‌انداز شعر امروز، تحريف‌ناپذيری قرآن، تفسير و مفسران، تحليلی نو از قصص قرآنی، آئينه خيال، قرآن و حديث، آفرينش هنری در قرآن و ... اشاره كرد.

گفتنی است؛ «تجلی قرآن كريم در شعر معاصر» در ۴۷۲ صفحه، از سوی انتشارات صفير حق به چاپ رسيده است.

خبرگزاری قرآنی جهاددانشگاهی

سخنرانی دکتر مصطفی چمران در دومین سالروز شهادت دکتر شریعتی

 سخنرانی شهید دکتر مصطفی چمران (  ۳۱ خرداد ۶۰ درست  ۴ سال و  ۲ روز پس از دکتر شریعتیدر دهلاویه به شهادت رسید)؛ به مناسبت دومین سالگرد شهید استاد علی شریعتی در خرداد ۵۸:

من امروز به بعد روحی و عرفانی دوست شهید خود، دکتر علی شریعتی می‌پردازم و معتقدم این بعد از اساسی‌ترین ابعاد شخصیت این مرد بزرگ است و بدون شناخت آن، نمی‌توان دکتر علی شریعتی را شناخت.

من به علم و هنرش احترام می‌گذارم اما به عشق و عرفانش عشق می‌ورزم. علمش عقلم را جذب می‌کند و عملش احساسم را برمی‌انگیزد، مبارزات و فداکاری‌هایش در من احترام ایجاد می‌کند و عملش احساسم را برمی‌انگیزد، مبارزات و فداکاری‌هایش در من احترام ایجاد می‌کند، عشقش قلبم را می‌سوزاند وعرفانش روح مرا به معراج می‌برد.

خدای بزرگ برای پروراندن استعداد آدمیان، سه رحمت بزرگ بر او ارزانی داشته است: عشق، فقر و تنهایی که من درباره این سه اصل کمی سخن می‌گویم.

علی به قدرت عشق، پای از گلیم هستی فرا نهاد تا آنجا که فقط روح و دل حکومت دارند به پیش رفت تا به ملاقات خدای خویش نائل آمد و همیشه خوش داشت که در این سفر دراز، تنها باشد تا در این خلقت تنهایی، قلب خود را نمازگاه ذات اقدسش کند.

فقر که از ممیزات زندگی علی است و او به‌حق، خود را نماینده فقرا و محرومین می‌شمرد و به‌راستی که درد و رنج فقرا را خوب حس می‌کرد، فریاد آنها را با تاریخ می‌شنید، ناله دردمندان، قلب حساسش را مجروح می‌کرد.

تنهایی علی شگفت‌انگیز است و هر چه قدر که انسان به خدا نزدیک‌تر می‌گردد، تنهاتر می‌شود و مگر خدا تنها نیست؟ وحدانیت خدا خود نتیجه تنهایی است و هرکس به کمال نزدیک‌تر می‌شود به همین درجه تنهاتر است.

علی تنها بود. در گفته‌ها و نوشته‌هایش و در تیتر کتاب‌هایش تنها بود و در همین تنهایی به تنهایی حضرت علی پی برده بود و چه ارتباط روحی محکمی بین خود و او از فراز تاریخ برقرار کرده بود. از همین تنهایی است که دست به دامان کویر می‌زند و حیات و هستی خویش را در کویر جست‌وجو می‌کند و می‌گوید این کویر، هم جهان من، تاریخ من، میهن من، دل من، هم زیستن باآتش‌ناک من و بالاخره داستان من است.

یکی از پدیده های مهمی که می‌توان در آثار بزرگ عرفان مشاهده کرد، غم است.

اول که نتیجه روح‌های لطیف و وجدان‌های مسئول است. ادراک قوی از یک طرف واحساس مسئولیت از طرف دیگر سبب بروز غم و درد می‌شود. هرکس که احساسش شدیدتر و وجدانش زیباتر باشد، غم ودردش زیادتر است؛ تا جایی که می‌توان شخصیت یک انسان را باشدت غم و درد او سنجیدعلی(ع) دلش مالامال از غم ودرد بود؛ تا جایی که در دل شب در میان نخلستان کنار فرات آنقدر ناله می‌کرد تا بی‌هوش می‌شد یا سر به چاه فرو می‌برد و فریاد می‌کشید تا از بار سنگین غم و دردش بکاهد.

علی شریعتی قلبش مالامال از غم ودرد بود. درک قوی و احساس مسئولیت، او را به حدی حساس کرده بود که فریاد می‌کشید و گفته‌ها و نوشته‌هایش از آتش غم و درد، روح می‌گرفت. این حساسیت شدید در مقابل غم و درد بود که که او را با علی بزرگ پیوند می‌داد، آن‌چنان او را شیفته علی (ع) کرده بود و آن قدر به علی (ع) عشق می‌ورزید که اگر پرستش غیر خدا جایز بود حضرت علی (ع) را می‌پرستید. این شور و اخلاص و این عشق پاک به علی (ع) آنقدر در نوشته‌های شریعتی تجلی می‌کند که می‌توان آن را روح فلسفه و هدف زندگیش نامید و راستش را بخواهید ما هم به قدر توان خود، علی(ع) را از زبان شریعتی شناخته‌ایم.

شریعتی با قدرت عشق و اعجاز درد، از فراز تاریخ، خود را به علی (ع) رسانیده و پنجره‌ای کوچک به خانه گلین علی (ع) و فاطمه (س) گشوده بود و عظمت روح و شخصیت ملکوتی آنان را با هنر جادویی خود برای ما بازگو می‌کرد.

آخر ای مولای من چندی به درگاهت شدم

در طریقت از دل و جان پیرو راهت شدم»

 

تعبیری شگفت در قرآن

"قرآن کریم" گردش ستارگان را این گونه بیان می کند:

《و هُوَ الَّذی خلق اللّیل و النّهار و الشّمس و القمر کُلٌ فی فلکٍ یَسبَحون》

🔸هر یک در مداری شناورند.
🔸این تعبیر در اشاره به حرکت دایره ای شکل ستارگان، تعبیری شگفت است؛

🔸زیرا "کُلٌ فی فلک" را از هر طرف بخوانی "کُلٌ فی فلک" است.

علامه حسن زاده املی