انقلاب با شکوه ملت ایران در زمستان 57 علاوه بر فروپاشی استبداد 2500 ساله شاهنشاهی و تشکیل جمهوری اسلامی؛ توانست اثرات شگرف و پایداری در ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی برجای بگذارد. از آنجا که ماهیت انقلاب اسلامی فرهنگی بود و متاثر از مفاهیم دینی و اسلامی بود؛ نویسندگان و شاعران انقلابی نیز با خلق آثاری متفاوت آغازگر ادبیات انقلاب شدند. مکتب ادبیات انقلاب تحت تاثیر فرهنگ و گفتمان انقلاب اسلامی با شاعران و نویسندگان جوان و نوگرای خود توانست در طول چند دهه آثارفاخر و ارزشمندی به ادبیات جهان معرفی کند.
ادبیات مایوس و دربند دوره خفقان پهلوی؛با رهایی از زنجیر سانسور به برکت انقلاب اسلامی توانست در همه بخشها و گونه های خود آزادانه و مستقل، ارزشها و زیبایی های خود را به نمایش بگذارد. ادبیات کودکان و نوجوانان، داستان کوتاه و رمان، شعر سنتی و نو، تاریخ شفاهی و فیلمنامه از مهمترین عرصه های این ظهور بودند.
عناصر متمایز کننده اثر ادبی در مکتب انقلاب اسلامی، ظلم ستیزی، عدالتخواهی، آزادگی و حق طلبی است. به طور کلی ادبیات انقلاب اسلامی، ادبیات پایداری و جاودانگی است. ادبیات انقلاب بدون توجه به مرز، نژاد، رنگ و زبان در یچه ای نورانی به سوی مردم گشود. این ادبیات متعلق به همه ادیان، زبانها، انسانها در طول تاریخ است و هر چقدر معارف الهی انسان گسترش پیدا می کند و فطرت پاک بشری بیدارتر می شود به طور طبیعی ادبیات انقلاب اسلامی نیز جهانی و فراگیرتر می شود. خاستگاه این مکتب ادبی، قرآن و آموزه های دین مبین اسلام و احادیث پیشوایان شیعه است. از آن روکه هویت ظلم ستیزی انقلاب اسلامی با جنبش های استکبارستیز دیگر ملت ها پیوند عمیقی برقرار کرده است پهنه آن به همه مظلومان جهان گسترده شده است.
ادبیات انقلاب اسلامی سرشار از مفاهیم و مبانی قرآن کریم و حماسه عاشورا و نهضت مهدوی است. قهرمانان و اسطوره های شهید از مهمترین منابع ادبیات انقلاب اسلامی است.
ادبیات انقلاب اسلامی، ادبیات آزادیخواهی است . نظم و نثر این مکتب ادبی فریاد رهایی مستضعفین و ندای محرومین، و مظلومین را به گوش جهانیان می رساند. ادبیات انقلاب اسلامی رجعت انسان آزادیخواه به فطرت پاک خویش است. انسان موجودی عدالتخواه و آرمان گراست. ادبیات مقاومت ادبیات عدالت خواهی و آرمان گرایی است. هیچ مکتب ادبی به اندازه ادبیات انقلاب به از جان گذشتگی و ایثار در راه فضایل اخلاقی توجه نشان نداده است. از این رو در تعریف ادبیات انقلاب باید به عنصر پایدار وجود انسان که ستیز دائمی خیر و شر، حق و باطل و خدا و شیطان است اهمیت داد. در ادبیات انقلاب یاس و ترس راهی ندارد و عاطفه و احساس با عقل باطنی پیوندی ناگسستنی دارند.
به عبارت دیگر منشور مکتب ادبی انقلاب، وصایای شهدای انقلاب و دفاع مقدس است. وصیت نامه شهدای مظلوم اما قهرمان انقلاب اسلامی، نفی خودکامگی و استبداد و اعتراض به قدرت طلبی و استکبار است. محور اصلی وصیت شهدا به همه نسلها، خداباوری و حفظ و ترویج ارزشهای انسانی و دفاع از مظلوم است. ادبیات انقلاب جهان شمول و فراگیر است.
شعر انقلاب، شعر حماسه فلسطین و دفاع از انتفاضه است. و داستان آن اگرچه کوتاه اما بلندای قامت استوار و پایمردی جوانان حزب الله و انصارالله است. ادبیات انقلاب از مستکبران فرمان نمی گیرد که به فرمان آنان متوقف شود. چون چشمه می جوشد و از هر راهی صدای خود را به مخاطبانش در سراسر عالم می رساند.
ادبیات انقلاب در زمان و مکان منحصر نمی شود. قصه و داستان مقاومت انبیاء قرنها پیش در قرآن کریم بیان شده است و این داستان حماسی تا پایان حیات ظلم در کره خاکی ادامه خواهد داشت؛ اگر چه با فراز و فرودهایی همراه باشد.
ادبیات انقلاب با برخورداری از گنجینه بزرگ و نامحدود دفاع مقدس، توانسته است حوزه های تصویرسازی، هنرهای تجسمی، نمایشنامه نویسی، فیلمنامه نویسی، سرود، ترانه و بقیه عرصه های هنری را تحت تاثیر عظمت با شکوه خود قرار دهد.
بنمایه های مهم ادبیات انقلاب را می توان در عناصر آزادیخواهی، وطن پرستی، غیرت، اعتراض، امید، مبارزه، ایثار، ظلم ستیزی، همبستگی، شهادت طلبی و فتوت تبیین کرد.
برخی از ویژگی های ادبیات انقلاب اسلامی عبارت است از: فزونی قالب های مثنوی، دوبیتی، رباعی و غزل (غزل حماسی) و شعر نو در مقایسه با دیگر قالبها. بکارگیری نمادهای ناب و نو در شعر، خلق ترکیب ها و اصطلاحات تازه، اقتباس و اثر پذیری از آیات قرآن کریم و احادیث، استفاده از مضامین و مفاهیم قرآنی، عاشورایی و مهدوی، گسترش علوم اسلامی مانند: عرفان، فلسفه، کلام و فقه در سروده شاعران آیینی.
معرفی و عرضه چهره های جوان شاخص و افتخارآفرین در عرصه های شعر و ادب در طول 4 دهه اخیر از سرمایه های ادبیات انقلاب اسلامی است. نصرالله مردانی، سپیده کاشانی، سیمین دخت وحیدی، سید حسن حسینی، قیصر امین پور، احمد عزیزی، علیرضا قزوه، فاضل نظری، میلاد عرفانپور، محمد رضا سرشار، مهدی شجاعی، نصرالله قادری تعدادی از خیل بزرگ شاعران و نویسندگان ادبیات انقلاب اسلامی هستند.
ادبیات انقلاب اسلامی نیز همچون حوزه های دیگر اگرچه توانسته است بخوبی برگهای زرینی به تاریخ پر افتخار نظام جمهوری اسلامی بیفزاید اما برای رسیدن به اوج قله فرهنگ و تمدن نوین ایران اسلامی راه درازی در پیش است که امیدواریم شاعران و نویسندگان انقلابی و پرشور و شعورمان با قدرت بپیمایند.
بعد از شهدا چه کرده ايم؟
